Od dnia 9 grudnia 2023 r. można obejrzeć wystawę upamiętniającą pracowników przymusowych fabryki AEG działającej w Twierdzy w latach 1944-1945.
W 1944 r. III Rzesza przegrywała wojnę, a postępująca ofensywa armii radzieckiej wymuszała ewakuację fabryki w głąb Niemiec. Decyzję o jej przeniesieniu podjęto w lipcu 1944 r. Przenoszenie linii produkcyjnej następowało po sobie całymi działami, które transportowane były do Kłodzka wraz z jej personelem. Fabryka AEG zlokalizowana została w centralnej części Twierdzy Głównej – Donjonie, Wielkich Kleszczach oraz w kazamatach Wysokiego Redanu.
Jesienią do twierdzy trafiło ok 1500 przywiezionych z Łodzi pracowników, którzy kwaterowani byli na terenie całego miasta oraz okolicznych miejscowościach. Przymuszani do pracy w fabryce Polacy nie byli więźniami twierdzy. Po zakończeniu pracy posiadali częściową swobodę przemieszczania się po mieście. Od czasu do czasu w miejscach kwaterunku przeprowadzane były jednak kontrolne. Obecność w fabryce była obowiązkowa. Za nie stawienie się do pracy mogła grozić kara śmierci lub wywóz do obozu koncentracyjnego. Praca w fabryce odbywała się na trzy zmiany i początkowo trwała 8-10 godzin. Za wykonywaną pracę, po potrąceniu składek za wyżywienie i kwaterunek, pracownicy przymusowi otrzymywali skromną wypłatę w wys. 10-15 marek miesięcznie. Mimo posiadania pieniędzy, Polacy mieli ograniczone możliwości ich wydawania. Prawo zakazywało im wejścia do wielu sklepów, kin czy restauracji.
Ciekawym jest fakt, iż już dwa tygodnie po przybyciu Polaków do Kłodzka, wśród kilku młodych chłopaków mieszkających w jednym z ulokowanych nieopodal twierdzy baraków, zrodził się pomysł stworzenia pisma satyrycznego. W sztubie nr 10 grupa amatorów postanowiła stworzyć „redakcję” pisma zatytułowanego „PCHŁA – pismo barakowe, wychodzi kiedy chce”.
Na początku 1945 r. zdecydowano się ewakuować fabrykę do Turyngii. Na twierdzy pozostawiono jedynie laboratorium testowe. Niektórzy Polacy zdołali wykorzystać zamieszanie jakie panowało w momencie ewakuacji. Po otrzymaniu nakazu przeniesienia i odebraniu prowiantu na drogę cześć pracowników zbiegła, ukrywając się skutecznie na terenie Kłodzka i okolic aż do zakończenia wojny w maju 1945 r.
Zapraszamy na wystawę. To właśnie na niej można zapoznać się ze szczegółami pracy w fabryce AEG, z życiem codziennym jej pracowników czy warunkami ich pracy. Co więcej, właśnie na tej wystawie będzie można posłuchać wspomnień osób, które w fabryce AEG pracowały.
